Organ bağışı nasıl gerçekleşir?
Organ bağışı, donöre ve yakınlarına büyük bir özen gösterilerek ve belirli bir adım planına göre gerçekleştirilir. Organ bağışının nasıl gerçekleştiğini buradan okuyabilirsiniz.
Birisi yoğun bakımdayken ve iyileşmesi mümkün olmadığında, doktorlar bu hastanın organ bağışçısı olup olamayacağını araştırır. Doktor, organlar bağışlanmadan önce bir adım planını takip eder. Bunun tam olarak nasıl çalıştığını bilmek ister misiniz? Videoyu izleyin veya aşağıdaki adım planını okuyun.
Organ bağışı adım planı
1. Adım: Organ Bağış Kaydı'na başvurulur
Birinin iyileşmesinin mümkün olmadığı ve tedavinin anlamsız olduğu anlaşıldığında, doktor bunu yakınlarıyla görüşür. Ancak tedaviye son verilmesine karar verildiğinde ve hastanın öleceği netleştiğinde doktor Organ Bağış Kaydı'nı arar. Burada kişinin organ ve dokularını bağışlayıp bağışlamayacağı kayıtlıdır.
Sadece bir doktor hastanın tercihini sorgulayabilir. Bu, ancak hastanın birkaç saat içinde öleceği netleştiğinde yapılabilir. Organ Bağış Kaydı, doktorlar için gece gündüz ulaşılabilirdir.
2. Adım: Doktor yakınlarla görüşür
Doktor daha sonra Organ Bağış Kaydı'ndaki tercihi hastanın partnerine ve ailesine bildirir. Buna bağış görüşmesi diyoruz. Eğer hasta organ bağışçısı olmak istemediğini belirtmişse, bağışçı olmaz. Hasta Organ Bağış Kaydı'nda onay vermişse, doktor bunu yakınlarına bildirir. Eğer hasta kararı ailesinin ve partnerinin vermesini seçmişse, bu kararı almaları için onlara zaman tanınır. Görüşme sırasında doktorun yakınların sorularını yanıtlamak için de zamanı olur.
Organ bağışının hazırlık aşamasında tedavi ekibi bir dizi inceleme yapar. Örneğin kan ve idrar tahlili yaparlar ve vücut ısısını korurlar.
3. Adım: Organ bağışı koordinatörü hastaneye gelir
Bağış sürecinin mümkün olduğunca sorunsuz ilerlemesini sağlamak için bir organ bağışı koordinatörü (ODC) hastaneye gelir.
Bir organ bağışı koordinatörünün görevleri şunlardır:
- Organların uygunluğuyla ilgili incelemelerin yapılmasını sağlamak
- Donörle ilgili tüm verileri toplamak
- Nakil için uygun olan organları Eurotransplant'a (organları nakil için tahsis eden kuruluş) bildirmek
- Yakınlarla iletişimde kalmak ve soruları yanıtlamak
- Donör ameliyatı için uzmanları çağırmak
Adım 4. Organlar incelenir
Bir doktor her zaman organların nakil için uygun olup olmadığını inceler. Bunu bir BT taraması ile yaparlar. ODC (Organ Nakli Koordinatörü), bir hemşire veya bir doktor, donörün yakınlarına sorular sorar. Bu sorular hastanın nasıl yaşadığı hakkındadır. Örneğin, kişinin sigara içip içmediği. Ve hastanın geçmişte hangi hastalıkları geçirmiş olabileceği. Bu bilgiler, birinin donör olup olamayacağını belirlemek için önemlidir.
Adım 5. Doktor ölümü tespit eder
Doktor, birinin öldüğünü iki şekilde tespit edebilir.
Yöntem 1: Beyin ölümünün tespitiBir kişi,beyin ölümügerçekleşmiş durumdadır, eğer tüm beyin fonksiyonları durmuşsa ve artık geri dönmüyorsa. Bunun için doktorlar, Beyin Ölümü Protokolü adı verilen özel bir adım planı kullanırlar. Bu, Hollanda'daki her hastanede aynıdır. Bu protokol yasalarla belirlenmiştir. Beyin Ölümü Protokolü'ndeki adımları izleyerek, doktorlar bir kişinin beyin ölümünün gerçekleştiğinden emin olurlar. Beyin ölümünün tespit edildiği an, resmi ölüm zamanıdır.
Yöntem 2: Kalp ve kan dolaşımının durduğunun tespiti
Organ bağışı şundan sonra da yapılabilir:kalp ve kan dolaşımı durduktan sonra. Bunun tespiti çeşitli adımlarla gerçekleşir. Öncelikle doktorlar, aileyle birlikte, iyileşme mümkün olmadığı için tedaviyi durdurmaya karar verirler. Bu, solunum cihazının kapatılacağı anlamına da gelir. Ardından kalp durur ve hasta hayatını kaybeder. Kalp durduğu anda doktorlar her zaman beş dakika beklerler. Ancak bundan sonra hastanın hayatını kaybettiğini resmen tespit edebilirler.
Adım 6: Ameliyat hazırlanır
Yöntem 1: Beyin ölümü sonrası
Yakınlarına, sevdikleriyle vedalaşmaları için zaman tanınır. Bu sırada tıbbi ekip donör ameliyatının hazırlıklarına başlar. Organların iyi durumda kalmasını sağlarlar. Bunu, örneğin vücudu uygun sıcaklıkta tutarak ve kan dolaşımını yapay olarak devralarak yaparlar. Böylece organlar nakil için uygun kalır.
Yöntem 2: Kalp ve kan dolaşımı durduktan sonraKalp durduğunda, doktorlar beş dakika beklerler. Ardından donörün hayatını kaybettiğini resmen tespit ederler. Organlara artık kan ve oksijen gitmediği için, organlar hızla zarar görür. Bu nedenle donör hemen ameliyathaneye alınır. Yakınları için o anda veda etmek için çok kısa bir süre vardır. Ameliyattan sonra ise huzur içinde veda edebilirler.
Organ nakli koordinatörü (ODC), donör ameliyatı için hastaneye bir uzman çıkarma ekibinin gelmesini sağlar.
Adım 7. Donör ameliyatı
Uzmanlardan oluşan ekip, donörün bulunduğu hastanede organları çıkarmaya başlar. Organların çıkarıldığı ameliyat genellikle yaklaşık altı saat sürer. Eğer kişi doku bağışında da bulunuyorsa ameliyat daha uzun sürebilir.
Adım 8. Organların çıkarılmasından sonra
Ameliyattan sonra merhumun bedeni yakınlarına teslim edilir. Onlar da bu aşamada vedalaşabilirler. Doktorlar, donörün bedeninin her zaman düzgün görünmesini sağlarlar.
Organ bağışı koordinatörü, altı ila sekiz hafta sonra yakınlarla iletişime geçer ve hangi organların başarıyla nakledildiğini bildirir. Bu sadece yakınlar isterse gerçekleşir. Yakınlar, alıcının yaş grubunu ve cinsiyetini öğrenir. Bu her zaman anonim olarak yapılır. Donörün yakınları organların kime gittiğini bilmez. Organ alıcıları da organı kimden aldıklarını bilmezler. Hollanda'da bu durumyasalarla belirlenmiştir.
Sıkça sorulan sorular
Donör olduğumda gerçekten ölmüş olacak mıyım?
Evet. Organlar ve dokular, ancak doktorlar bir kişinin öldüğünden yüzde 100 emin olduktan sonra çıkarılır. Ölümün tespiti, katı kurallara göre ve birden fazla doktor tarafından yapılır.
Donörün yakınlarına bağış süreci boyunca destek veriliyor mu?
Evet. Organ bağışı koordinatörü, tüm süreç boyunca donörün yakınlarıyla iletişim halindedir. Bu koordinatör tüm soruları yanıtlar ve neler olduğunu anlatır.
Donör olursam ailem ve yakınlarım vedalaşabilir mi?
Evet, vedalaşmak için her zaman zaman vardır.Donör ameliyatından önce ve sonra aile ve yakınlar donörün yanında olabilirler. Bağış prosedüründen sonra aile ne yapılacağına kendisi karar verir. Örneğin kişinin nerede defnedileceği ve cenaze töreninin ne zaman yapılacağı gibi.
Doktorlar organ bağışçısı olduğumda benim için hâlâ ellerinden geleni yapıyorlar mı?
Evet!Bir doktor, hastanın hayatını kurtarmak için her zaman elinden gelen her şeyi yapar.Birini yaşatmak için asla bir başkasının ölümüne izin vermezler. Ancak bir kişi gerçekten iyileşemeyecek durumdaysa ve ölümü bekleniyorsa, doktor organ bağışını yakınlarıyla görüşür. Hollanda'da ölümü tespit eden doktor, olası bir nakil sürecine hiçbir şekilde dahil olmaz.
Organ nakli neden sadece bir kişi hastanede hayatını kaybettiğinde gerçekleşebilir?
Organ nakli ancak bir kişi hastanede yoğun bakım ünitesinde solunum cihazına bağlıyken hayatını kaybettiğinde gerçekleşebilir.Bunun nedeni, organların nakil için sağlıklı kalabilmeleri adına oksijenli kana ihtiyaç duymalarıdır.Hastanede hayatını kaybeden bir kişi, bir makine aracılığıyla solunum desteğine bağlanabilir. Bu sayede organlara yeterli miktarda oksijenli kan gitmeye devam eder.
Bağıştan sonrakalp ve kan dolaşımı durduktan sonra(DCD-bağışı) organ bağışı, yalnızca donörün ölümünden hemen sonra ameliyathaneye alınması durumunda mümkündür. Bir kişi hastane dışında hayatını kaybederse bu mümkün olmaz ve organlar artık nakil için uygun değildir.