Beyin ölümü nedir?
Biri beyin ölümü gerçekleştiğinde, beyin artık çalışmaz ve asla iyileşemez. Bu sayfada beyin ölümünün tam olarak ne olduğunu ve doktorların bunu nasıl belirlediğini okuyabilirsiniz.
Beyin ölümü gerçekleşmiş bir kişi, tıbbi ve yasal olarak ölmüştür. Yine de vücut hâlâ 'yaşıyor' gibi görünebilir, çünkü makineler kalbi ve nefes alıp vermeyi geçici olarak çalışır durumda tutar. Ancak kişi gerçekten ölmüştür ve hasta asla iyileşemez.
Beyin ölümü nedir?
Beyin ölümü, beynin çalışmayı durdurması ve bir daha asla çalışmayacak olması durumudur. Beyinden vücuda artık sinyal gönderilmez. Bu nedenle kişi artık hiçbir şey düşünmez, hissetmez veya duymaz.
Beyin ölümü gerçekleştiğinde gerçekten ölmüş mü oluyorsunuz? Bu açıklamalı videoda beyin ölümünün ne olduğu net bir şekilde açıklanmaktadır.
Beyin ölümünün nedeni nedir?
Beyin ölümü, beyinde meydana gelen ciddi ve geri döndürülemez hasardan kaynaklanır. Beyin artık çalışmaz. Bu hasarın çeşitli nedenleri olabilir. Örneğin bir düşüş, trafik kazası veya beyin kanaması nedeniyle meydana gelebilir.
Beyin ölümü gerçekleşmiş biri nasıl görünür?
Beyin ölümü gerçekleşmiş bir kişinin göğsü hâlâ inip kalkar. Bunun nedeni, hayatını kaybetmiş hastanın solunum cihazına bağlı olmasıdır. Bu cihaz, oksijenli havayı akciğerlere üfler. Ardından havanın dışarı çıkmasını sağlar. Böylece cihaz, akciğerlerin oksijen almasını ve kalbin atmaya devam etmesini sağlar. Bu durum, kişinin hâlâ renkli görünmesini ve sıcak hissettirmesini sağlar.
Solunum cihazı, beyin ölümü gerçekleşmiş hastanın organlarının organ bağışı için uygun kalmasını sağlar. Çünkü bu sayede organlar yeterli miktarda oksijenli kan alır ve sağlıklı kalır.
Beyin ölümüne kim karar verir?
Nörolog veya beyin cerrahı gibi beyin uzmanı bir doktor, bir kişinin beyin ölümünün gerçekleşip gerçekleşmediğini belirler. Bir kişinin beyin ölümü ancak birden fazla doktor bunu belirli bir adım adım plan üzerinden kontrol ettikten sonra ilan edilir. Bu doktorlar hastanın tedavi ekibine dahildir. Organ nakliyle veya bir donör organ bekleyen hastalarla hiçbir ilgileri yoktur.
Doktorların izlediği adım adım plan çok katı ve titizlikle hazırlanmıştır. Hollanda'daki her hastanede bu plan aynıdır. Bu adım adım plan Beyin Ölümü Protokolü olarak adlandırılır ve yasalarla güvence altına alınmıştır.
Beyin Ölümü Protokolündeki Adımlar
Doktorlar, bir hastanın beyin ölümünün gerçekleşip gerçekleşmediğini belirlemek için neyi araştırırlar? Doktorların izlediği adımları aşağıda okuyabilirsiniz.
Adım 1. Doktorlar beyin sapında hâlâ refleks olup olmadığını araştırırlar
Doktorlar hastanın hâlâ tepki verip vermediğini kontrol ederler. Bunu şu adımları uygulayarak yaparlar:
- Doktor, göz bebeklerinin küçülüp küçülmediğini görmek için hastanın gözlerinin içine ışık tutar.
- Doktor, göz kırpma refleksi olup olmadığını görmek için gözü eler.
- Doktor, gözlerin birlikte hareket edip etmediğini görmek için başı hızla çevirir.
- Doktor, gözlerin hareket edip etmediğini görmek için kulaklara soğuk su enjekte eder.
- Doktor, hastanın öksürüp öksürmeyeceğini kontrol etmek için solunum tüpünü hareket ettirir veya bir aspiratör ile soluk borusunu temizler.
Hasta bu testlerden herhangi birine tepki verirse, kişi beyin ölümü gerçekleşmiş sayılmaz. Bu durumda muayene hemen durdurulur. Kişi 1. adımdaki uyarılara tepki vermiyor mu? O halde muayene devam eder.
Adım 2. Doktorlar beyinde hâlâ elektriksel aktivite olup olmadığını veya beyne kan akıp akmadığını inceler.
Beyin ölümü protokolünün ikinci adımı, beyinde hâlâ elektriksel aktivite olup olmadığını veya beyne kan akıp akmadığını belirlemektir. Doktorlar bunun için aşağıdaki testlerden birini kullanır:
- Elektroensefalografi (EEG). Bu test, elektriksel aktivite olup olmadığını ölçer.
- Transkraniyal Doppler ultrasonografi (TCD). Bu test, beyne kan akıp akmadığını ölçer.
- Bilgisayarlı Tomografi Anjiyografi (CTA). Bu test, beyne kan akıp akmadığını ölçer.
Elektriksel aktivite olduğu veya beyne kan aktığı anlaşılırsa test derhal durdurulur. Aksi takdirde doktorlar beyin ölümü protokolünün üçüncü adımına geçerler.
Adım 3. Doktorlar apne testi ile solunumu inceler
Son adım olarak doktor, hastanın kendi kendine nefes alıp alamadığına bakar. Bu teste apne testi denir. Hasta kısa süreliğine solunum cihazından ayrılır. Bu işlemden önce doktor, kanda yeterli oksijen bulunduğundan emin olur. Ardından doktor solunum cihazını kapatır ve hastanın kendi kendine nefes alıp almadığını gözlemler.
Test sırasında doktor soluk borusundan kişinin nefes alıp almadığını ölçer. Ayrıca kandaki oksijen seviyesi de sürekli olarak kontrol edilir. Hasta kendi kendine nefes almıyor mu? O halde beyin ölümü gerçekleşmiştir. Muayenenin bu anı, hasta için resmi ölüm saati olarak kabul edilir. Testten sonra solunum cihazı tekrar açılır. Bu sayede organlar, organ bağışı için sağlıklı kalır.
Sıkça sorulan sorular
Beyin ölümü gerçekleştiğinde gerçekten ölmüş mü oluyorsunuz?
Evet, beyin ölümü gerçekleştiğinde gerçekten ölmüş olursunuz. Organ ve dokular, ancak doktorlar bir kişinin öldüğünden %100 emin olduklarında çıkarılır. Beyin ölümü tespiti katı kurallara göre yapılır. Ve bu sürece her zaman birden fazla doktor dahil olur.
Beyin ölümü ile koma aynı şey midir?
Hayır. Koma ve beyin ölümü iki farklı durumdur. Bir kişi komadayken beyinde hâlâ beyin aktivitesi görülebilir. Beyin ölümü gerçekleştiğinde ise tüm beyin aktivitesi durmuştur. Beyin ölümü gerçekleşen birinin beyni çalışmaz ve asla tekrar çalışamayacaktır.
Beyin ölümünden iyileşmek mümkün müdür?
Hayır. Beyin ölümü protokolü tamamen uygulanıp beyin ölümü tespit edildiğinde, iyileşmek artık mümkün değildir. Beyin ölümü geri dönüşü olmayan bir durumdur. Bu, beyin ölümünün gerçekleştiği bir kişinin hayatını kaybettiği ve artık iyileşemeyeceği anlamına gelir.