Hayattayken kime bağış yapabilirsiniz?
Hayattayken organ bağışında bulunursanız, organı kime vereceğinizi kendiniz seçebilirsiniz. Hayattayken kime bağış yapabilirsiniz? Bu sayfada okuyabilirsiniz.
İnsanlar genellikle bir böbreklerini veya karaciğerlerinin bir kısmını aile üyesi, partner veya yakın arkadaş gibi tanıdıkları birine verirler. Ancak bazen insanlar tanımadıkları birine bağış yapmayı da seçerler.
Tanıdık birine böbrek veya karaciğerinizin bir kısmını bağışlamak
İnsanların hayattayken partnerlerine, çocuklarına veya başka bir aile üyesine bağış yapmaları yaygındır. Ya da tanıdıkları başka birine. Bunu, o kişinin böbreği veya karaciğeri iyi çalışmadığı için yaparlar. Kendi böbrekleri veya karaciğerlerinin bir parçasıyla bu kişiye yardımcı olabilirler.
Birisi tanıdığı birine böbrek veya karaciğerinin bir kısmını bağışlamak isterse, hastane önce bunun mümkün olup olmadığını araştırır. Organınızın alıcıyla uyumlu olması gerekir. İki şey önemlidir:
- Donör ve alıcının kan grupları. Bu kan gruplarının birbirine uyması gerekir. Uymuyorsa nakil gerçekleşmez.
- Alıcının vücudundaki antikorlar. Bunlar, vücudun donörün organını reddetmesine neden olabilecek maddelerdir. Böbrek veya karaciğerin bir parçası o zaman düzgün çalışamaz. Alıcının donörün organına karşı antikorları var mı? O zaman donör, böbreği veya karaciğerin bir kısmını alıcıya bağışlayamaz.
Yapılan incelemede donör ve alıcının birbirine uygun olmadığı ortaya çıkarsa, bağış gerçekleşemez. Nakil ekibiyle birlikte diğer seçeneklere bakılır.
Tanımadık birine bağış yapmak
Bazı insanlar, birine faydalı olmak istedikleri için böbrek veya karaciğerlerinin bir kısmını bağışlarlar. Bu durumda alıcının kim olduğu önemli değildir. Buna özgecil (altruistik) donör denir. Donör, Hollanda'daki nakil hastanelerinden birine başvurur. Anonim donör olarak çapraz nakil programına da katılabilirsiniz. Bunun ne olduğunu bu sayfanın altında okuyabilirsiniz.
Bazen insanlar sosyal medyada veya televizyonda bir çağrı görür ve bu yüzden böbreklerini veya karaciğerlerinin bir kısmını bağışlamaya karar verirler. Buna yönlendirilmiş özgecil bağış denir. Eğer donörün aklında bir alıcı varsa ancak o kişiyi (tam olarak) tanımıyorsa, özel şartlar aranır. Hastane, donör ve alıcının birbirleriyle iletişim halinde olmasını ister. Ayrıca donör, bağış karşılığında para alamaz. Bunun dışında, hayattayken bağış için geçerli olan kurallar burada da geçerlidir.
Iris tanımadığı birine böbrek bağışladı
Facebook'taki bir çağrı, Iris'in hayattayken böbrek bağışlamasını sağladı. Daha önce hiç tanımadığı birine. 'Geriye dönüp baktığımda olsa yine yapardım. Koca bir insan ömründe birkaç haftalık rahatsızlığın lafı mı olur?'
Iris'in hikayesini oku
Çapraz böbrek nakli
Böbrek bağışlamak isteyen donörler de çapraz nakil programına katılabilirler. Bu, örneğin tanıdığınız birine böbrek vermek isteyip de böbreğinizin o alıcıyla uyumlu olmadığı durumlarda mümkündür. Çapraz nakilde iki veya daha fazla çift (bir donör ve bir alıcı) donörlerini takas ederler.
Bir örnek:
- Partnerinize böbrek vermek istiyorsunuz ancak kan gruplarınız uyuşmuyor.
- Başka bir donör kardeşine böbrek vermek istiyor ancak orada da kan grupları uyuşmuyor.
- Senin böbreğin o erkek kardeşle uyumlu, diğer donörün böbreği ise partnerinle uyumlu.
- Bu durumda çapraz nakil yoluyla her iki hastaya da yardım edilebilir.